Gigantische investeringen in AI en datacenters kunnen het bbp doen stijgen, zelfs wanneer de inkomens en consumptie van gezinnen stagneren of dalen.
AI en de opkomst van het spook-bbp
De wereld investeert massaal in AI-infrastructuur. Nieuwe datacenters, chips en energiecapaciteit kosten honderden miljarden dollars. Die investeringen laten zich meteen voelen in de economische statistieken.
Maar ze creëren ook een merkwaardige paradox.
Het bbp kan stijgen, zelfs wanneer de rest van de economie zwakker wordt.
De wiskunde achter economische groei
Het bruto binnenlands product (bbp) stijgt wanneer bedrijven meer investeren. Dat is puur boekhoudkundig: kapitaalinvesteringen (capex) tellen rechtstreeks mee in de economische groei.
Maar investeringen betekenen niet automatisch meer inkomens voor huishoudens.
Capex creëert vooral kapitaalvorming en bedrijfsomzet. Het leidt veel minder vanzelfsprekend tot structurele loongroei of hogere consumptie.
Dat zie je bijvoorbeeld bij datacenters.
Tijdens de bouwfase ontstaan vaak duizenden jobs. Zodra het datacenter operationeel is, blijft er meestal een paar honderd werknemers of minder over.
De investering blijft dus zichtbaar in het bbp, terwijl het aantal jobs snel afneemt.
Groei zonder vraag
Het gevolg is een vreemde economische situatie.
Een land kan snelle bbp-groei rapporteren, terwijl de vraagzijde van de economie verzwakt. Consumptie, inkomensgroei en kredietkwaliteit kunnen tegelijk onder druk staan.
Dat fenomeen wordt steeds vaker omschreven als “spook-bbp”: economische groei die statistisch zichtbaar is, maar minder voelbaar voor huishoudens.
Waar het snel zichtbaar wordt
Een van de eerste plekken waar die spanning kan opduiken, is huishoudkrediet.
Hypotheekverplichtingen reageren namelijk niet lineair op inkomensveranderingen. De maandelijkse schuldendienst ligt meestal nominaal vast.
Dat betekent dat zelfs een bescheiden inkomensdaling al snel kan leiden tot betalingsproblemen.
Wanneer inkomens onder druk komen terwijl investeringen blijven stijgen, kan dat dus een onverwacht effect hebben: een groeiende economie op papier, gecombineerd met toenemende financiële stress bij gezinnen.
Dit insight komt uit de Brevity Midday Brief. Schrijf je hier gratis in
