De grootste mythe over samenwerking is dat je vertrouwen, harmonie en gedeelde waarden nodig hebt voor je kunt beginnen. Adam Kahane — conflictbemiddelaar met dertig jaar ervaring in post-apartheid Zuid-Afrika en internationale bedrijfsconflicten — bewijst het tegendeel.
In Collaborating with the Enemy introduceert hij wat hij “stretch collaboration” noemt. Geen theorie over hoe mensen zouden moeten zijn. Een framework voor hoe je samenwerkt met mensen zoals ze zijn — inclusief degenen die je niet vertrouwt, niet mag, of met wie je het fundamenteel oneens bent.
Waarom traditionele samenwerking structureel faalt
De meeste samenwerkingen lopen vast op drie aannames die niemand hardop uitspreekt. Dat harmonie noodzakelijk is. Dat je een gedetailleerd plan nodig hebt. En dat je vooruitgang boekt door de ander te veranderen.
Elk van deze aannames is in complexe situaties een garantie voor stilstand. Harmonie afdwingen creëert een oppervlakkige consensus die onvermijdelijk barst. Plannen verouderd raken sneller dan mensen ze kunnen uitvoeren. En anderen proberen te veranderen leidt tot één ding: weerstand.
Conflict is geen obstakel — het is de brandstof
Kahanes eerste principe klinkt paradoxaal: omarm zowel conflict als verbinding, zonder een van beide op te lossen. Conflicten komen voort uit echte verschillen in perspectief en belang. Wie ze onderdrukt, mist precies de informatie die nodig is om verder te komen.
Maar verbinding zonder conflict is even gevaarlijk. Het leidt tot kunstmatige akkoorden, onderdrukte spanningen en valse consensus die niemand echt draagt. De kunst zit in het schakelen: soms krachtig je standpunt verdedigen, soms een stap terugzetten en openstaan voor wat de ander zegt.
Achter dit principe schuilt een dieper inzicht over twee menselijke drijfveren. De drive voor macht — je belangen verdedigen, je onafhankelijkheid bewaren. De drive voor verbinding — gemeenschappelijke grond zoeken, het collectief prioriteren. Wie te veel op één focust, verliest het andere. Stretch collaboration vraagt om bewust schakelen tussen beide.
Experimenteer in plaats van te plannen
Het tweede principe is even ongemakkelijk: laat de illusie van controle los. In complexe situaties weet niemand vooraf wat zal werken. Mogelijkheden die in de planningsfase onzichtbaar zijn, dienen zich pas aan tijdens de uitvoering.
Kahane pleit niet voor chaos, maar voor het juiste soort plannen. Plannen die kaders bieden — middelen, grenzen, ritme — maar vrijheid laten binnen die kaders. Formuleer meerdere mogelijkheden in plaats van één masterplan. Test aannames via kleinschalige experimenten. Behandel mislukkingen als informatie, niet als nederlagen.
De moeilijkste stap: kijk naar jezelf
Het derde principe is het meest radicale. In plaats van te proberen anderen te veranderen, verander je je eigen deelname aan de situatie.
Dat klinkt eenvoudig. Het is emotioneel zwaar. Ons instinct bij conflict is beschuldigen, niet zelfreflecteren. Maar Kahane is helder: de ander veranderen is buiten je controle. Je eigen bijdrage veranderen niet. En wanneer jij je rol in een patroon verandert, verschuift het hele patroon.
Concrete stappen: merk je gewoonteresponsen op voordat je erop reageert, oefen nieuw gedrag in situaties met lagere inzet, en vraag feedback — ook als die feedback ongemakkelijk is.
Collaborating with the Enemy is geen boek dat je geruststelt. Het vraagt moed: de moed om niet te weten, om te blijven wanneer het moeilijk wordt, en om naar binnen te kijken wanneer je instinct je naar buiten stuurt.
Met wie in jouw omgeving werk je samen terwijl je wacht tot zij veranderen?
De Brevity Midday Brief verschijnt elke werkdag in je inbox: drie heldere artikels over wat er beweegt in business en economie. Geen ruis, geen opvulling.
De basisversie is gratis. Probeer het en ontdek of het iets voor jou is 📩
Brief
Door je in te schrijven, ga je akkoord met onze privacyvoorwaarden. Je kunt je op elk moment met één klik weer uitschrijven.
